Özel eğitim desteğine ihtiyacı olan bir çocuğun ailesi ya da bir özel eğitim ve rehabilitasyon merkezinde çalışan biriyseniz, "RAM raporu" ifadesini sık sık duyarsınız. Bu rapor, çocuğun hangi eğitim ortamına yönlendirileceğini ve destek eğitimden yararlanıp yararlanamayacağını belirleyen temel belgedir. Bu yazıda RAM'ın ne olduğunu, raporun nereden ve nasıl alındığını, hangi belgelerin gerektiğini ve raporun bireyselleştirilmiş eğitim programıyla ilişkisini adım adım anlatıyoruz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Uygulama ilden ile ve dönemden döneme değişebilir. Başvurudan önce bağlı olduğunuz rehberlik ve araştırma merkezinin güncel duyurularını ve mevzuat.gov.tr'deki güncel yönetmelik metnini kontrol edin.
RAM'ın açılımı nedir?
RAM, Rehberlik ve Araştırma Merkezi ifadesinin kısaltmasıdır. Rehberlik ve araştırma merkezleri Millî Eğitim Bakanlığına bağlı resmî kurumlardır. Özel eğitim alanındaki en önemli görevleri, bireylerin eğitsel değerlendirme ve tanılamasını yapmaktır. Bu değerlendirmede bireyin gelişim özellikleri ve akademik yeterlilikleri incelenir, eğitim ihtiyaçları belirlenir.
Günlük dilde "RAM raporu" denen belgenin resmî adı Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu Raporudur. Bu kurul rehberlik ve araştırma merkezlerinde oluşturulur.
RAM raporu ne işe yarar?
Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliğine göre eğitsel değerlendirme ve tanılama sonucunda özel eğitim ihtiyacı olduğu belirlenen bireyler için Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu Raporu düzenlenir. Birey bu raporla uygun eğitim ortamına ve özel eğitim hizmetine yönlendirilir.
Rapor iki temel amaçla kullanılır:
- Eğitim ortamına yönlendirme: Özel eğitim okulu, özel eğitim sınıfı ya da kaynaştırma ve bütünleştirme yoluyla eğitim gibi seçeneklerden hangisinin uygun olduğuna karar verilir.
- Destek eğitim: Özel öğretim kurumları kapsamında hizmet veren özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde destek eğitim alması uygun görülen bireyler için ayrı bir rapor ve en fazla bir yıllık bir eğitim planı hazırlanır. Süresi biten planlar ihtiyaç hâlinde yenilenebilir.
RAM raporu nereden alınır?
RAM raporu, bireyin bağlı olduğu rehberlik ve araştırma merkezinden alınır. Hangi merkeze başvurulacağı şöyle belirlenir:
- Birey bir okula kayıtlıysa, okulun bulunduğu bölgedeki rehberlik ve araştırma merkezine,
- Birey herhangi bir okula kayıtlı değilse, ikamet adresinin ya da bakım ve barınma hizmeti aldığı kurumun bulunduğu bölgedeki rehberlik ve araştırma merkezine başvurulur.
Başvuruyu birey, velisi ya da okul yönetimi yazılı olarak yapabilir. Randevular Millî Eğitim Bakanlığının randevu sistemi olan ramdevu.meb.gov.tr üzerinden alınır. Birçok rehberlik ve araştırma merkezi, ilk kez başvuranların belgeleriyle birlikte merkeze gelip dosya açtırmasını istemektedir. Bu nedenle ilk başvurudan önce bağlı olduğunuz merkezi aramanız faydalı olur.
Başvuru için hangi belgeler gerekir?
Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği, eğitsel değerlendirme ve tanılama için şu belgeleri sayar:
- Bireyin, velisinin ya da okul yönetiminin yazılı talebi,
- Koruyucu aile yanında kalan bireyler için koruyucu aile belgesi,
- Okula kayıtlı öğrenciler için Eğitsel Değerlendirme İstek Formu,
- Uygun eğitim ortamına yönlendirme amaçlı başvurularda, gerektiğinde engelli sağlık kurulu raporu,
- Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde destek eğitim almak için yapılan başvurularda engelli sağlık kurulu raporu,
- Destek eğitim alan bireylerin raporlarının yenilenmesinde, merkezin düzenlediği Dönem Sonu Bireysel Performans Değerlendirme Formu.
18 yaşını doldurmamış bireyler için sağlık kurulunca hazırlanan rapor, Çocuklar İçin Özel Gereksinim Raporu olarak adlandırılır. Bu rapor kısaca ÇÖZGER olarak da bilinir. Rehberlik ve araştırma merkezleri genellikle kimlik belgesi ve fotoğraf gibi ek belgeler de ister. Güncel listeyi başvuracağınız merkezden öğrenmeniz en doğrusudur.
Süreç adım adım nasıl işler?
- Sağlık kurulu raporunun alınması: Destek eğitim hedefleniyorsa, önce yetkili bir hastaneden sağlık kurulu raporu alınır.
- Başvuru ve randevu: Bağlı olunan rehberlik ve araştırma merkezine yazılı başvuru yapılır, değerlendirme için randevu alınır.
- Eğitsel değerlendirme: Randevu günü birey, bireyin özelliklerine uygun ölçme araçlarıyla değerlendirilir. Sağlık sorunları nedeniyle merkeze gelemeyen bireylerin değerlendirmesi bulundukları ortamda yapılabilir. 18 yaşından küçük bireylerin yanında velisinin bulunması istenir.
- Kurul kararı: Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu; müdür yardımcısı başkanlığında, özel eğitim hizmetleri bölüm başkanı, en az bir rehberlik öğretmeni ve en az bir özel eğitim öğretmeninden oluşur. Yönetmeliğe göre bireyin velisi ya da kendisi de kurula üye olarak katılır.
- Raporun düzenlenmesi: Özel eğitim ihtiyacı belirlenen birey için rapor ve gerekiyorsa eğitim planı düzenlenir.
Rapora itiraz edilebilir mi?
Evet. Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliğine göre veli, eğitsel değerlendirme ve tanılama ya da yerleştirme kararlarına, kararın kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren otuz iş günü içinde itiraz edebilir. İtirazlar il veya ilçe özel eğitim hizmetleri kuruluna yapılır ve itirazın kurula ulaştığı günden itibaren en geç otuz iş günü içinde sonuçlandırılır. Sonuç veliye, okula ve rehberlik ve araştırma merkezine yazılı olarak bildirilir.
RAM raporu ile BEP arasındaki ilişki
BEP, bireyselleştirilmiş eğitim programı demektir. Millî Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Kurumları Yönetmeliği BEP'i; özel eğitim ihtiyacı olan bireyin takip ettiği program ya da önerilen destek eğitim programı esas alınarak, bireyin gelişim özellikleri, eğitim ihtiyaçları ve performansı doğrultusunda hazırlanan özel eğitim programı olarak tanımlar.
İlişki kısaca şöyledir: RAM raporu "ne tür destek" gerektiğini, BEP ise "bu desteğin nasıl verileceğini" belirler.
- Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezine kayıt sırasında, rehberlik ve araştırma merkezinin verdiği Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu raporu ile kurulun eğitim planı istenir.
- Merkezde BEP'i BEP geliştirme birimi hazırlar. Bu birim; psikolog veya rehber öğretmen, destek eğitim veren eğitim personeli ile veli ya da bireyden oluşur. Birimde alınan kararlar kurum müdürünün onayıyla uygulanır.
- Bireyin merkezdeki başarısı BEP'e göre değerlendirilir.
- Rapor yenilenirken merkezin hazırladığı Dönem Sonu Bireysel Performans Değerlendirme Formu rehberlik ve araştırma merkezine iletilir.
Özel eğitim merkezleri için pratik notlar
Merkez tarafında RAM raporu, günlük işleyişin de temelidir. Aynı yönetmelik, bireysel ve grup eğitiminin süresini 60 dakika olarak belirler: 40 dakika ders, 10 dakika dinlenme ve ortam hazırlığı, 10 dakika aile bilgilendirmesi. Ayrıca aylık iş takviminin bir sonraki ayın eğitimi başlamadan önce sisteme girilmesini ve devamsızlıkların işlenmesini ister. Raporun ve eğitim planının bitiş tarihini önceden görmek, aileyi zamanında yönlendirmenizi kolaylaştırır.
Yönetmelik ayrıca veli isterse, sağlık kurulu raporu olmadan da rehberlik ve araştırma merkezi raporu ve eğitim planı doğrultusunda merkeze kayıt yapılabileceğini, ancak bu durumda verilen eğitimler için Bakanlıkça ödeme yapılmayacağını belirtir.
Sıkça sorulan sorular
RAM raporu ücretli mi?
Rehberlik ve araştırma merkezleri Millî Eğitim Bakanlığına bağlı resmî kurumlardır. Ücret ve süreçle ilgili güncel bilgiyi bağlı olduğunuz merkezden almanızı öneririz.
RAM raporu kaç yıl geçerlidir?
Destek eğitim için hazırlanan eğitim planı Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliğine göre en fazla bir yıllıktır ve ihtiyaç hâlinde yenilenebilir. Raporun kendisinin geçerlilik süresi için düzenlenen belgeye ve bağlı olduğunuz merkeze bakmanız gerekir.
Sağlık kurulu raporu olmadan RAM'a başvurulabilir mi?
Okul yönetiminin gönderdiği Eğitsel Değerlendirme İstek Formu ile değerlendirme yapılabilir. Ancak özel eğitim ve rehabilitasyon merkezinde Bakanlık desteğiyle destek eğitim almak için sağlık kurulu raporu gerekir.
RAM raporu ile BEP aynı şey mi?
Hayır. RAM raporunu rehberlik ve araştırma merkezindeki kurul düzenler. BEP ise bireyin eğitim aldığı okul veya merkezde, bu rapora dayanarak hazırlanan bireysel programdır.
Destek eğitim takibini Anaduyu MYS ile kolaylaştırın
Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde her öğrencinin seans düzenini, kalan derslerini ve hangi eğitim personeliyle çalıştığını takip etmek ciddi zaman alır. Anaduyu MYS; danışan ve seans takibini, terapist takvimini, her danışanın kalan seansını ve terapist hakediş hesabını tek uygulamada toplar. Pro ve Klinik planlarda WhatsApp seans hatırlatması ve veli onayı da kullanılabilir.
Ayrıntılar için özel eğitim ve rehabilitasyon merkezi programı ve dil ve konuşma terapisi merkezi programı sayfalarına bakabilir, uygulamayı App Store'dan indirebilirsiniz.